افراد پرتوقع
چگونه با افراد پرتوقع رفتار کنیم؟
دی ۲۹, ۱۳۹۵
نه گفتن
ابزاری طلایی برای نه گفتن
بهمن ۸, ۱۳۹۵

روش درست مواجهه با انتقاد غیر منصفانه ی دیگران

در این نوشته این مسئله را بررسی می کنیم که چه نوع واکنش و رفتاری در مقابل ایرادگیری و انتقاد غیر منصفانه و نابجای دیگران می تواند موثر و کارآمد باشد.

 

مهمترین نکته در واکنش به انتقاد غیر منصفانه

احتمالا اولین سوالی که مطرح می شود این است که در مقابل انتقاد غیر منصفانه ی دیگران باید چه بگوییم؟. اما مهمترین نکته در این شرایط این است که چه نباید بگوییم؟

در واکنش به انتقاد نابجای دیگران نباید با جملاتی مثل “حقیقت ندارد”، “این طور که تو می گویی نیست”، “من چنین فردی نیستم” و…. از خود دفاع کنیم.

چراکه اگر کسی ما را در معرض انتقاد غیر منصفانه و آزاردهنده ی خود قرار دهد و ما هم در واکنش به صحبت های او به هم ریخته و حرف های او را با استیصال و عصبانیت انکار کنیم، درواقع به قلب حمله ی شدید و غیر منتظره ی او کشیده شده ایم.

به عنوان مثال اگر کسی به ما بگوید: “چرا همیشه حالت تدافعی داری؟” و ما در پاسخ بگوییم: “من تدافعی نیستم.”، در حقیقت به شکلی ناخودآگاه دقیقا حرف او را تایید کرده ایم.

اگر کسی زنی را متهم کند که بیش از حد احساساتی است و او مخالفت کند و بگوید “اصلا هم احساساتی نیستم”،‌ درواقع انتقاد فرد مقابل را ثابت کرده است.

 

– دلیل موثر نبودن انکار انتقاد فرد مقابل

دلیل اینکه واکنش تدافعی و انکار انتقاد فرد مقابل موثر واقع نشده و نتیجه ی عکس می دهد این است که مغز ما افعال منفی را درک نکرده و صرفا آن چیزی را که بیان می شود می شنود.

به عنوان مثال اگر ما دائما با خود تکرار کنیم که “من ترسو نیستم” چیزی که ناخودآگاه ما می شنود و دریافت می کند کلمه ی ترسو است و با کلمه ی نیستم بعد از آن کاری ندارد.

این دقیقا مثل این است که به شما بگویم: “لطفا به یک بستنی وانیلی خوشمزه ای که روی آن پر از شکلات است فکر نکن”. ذهن شما در مقابل چنین جمله ای با فعل منفی آن کاری ندارد و دقیقا به آن چیزی که بیان می شود فکر می کند.

بنابراین به جای “من ترسو نیستم” باید بگوییم “من شجاع هستم”

پس واکنش درست به انتقادات غیر منصفانه ی دیگران استفاده از کلمات مثبت است. مثلا اگر کسی به ما بگوید: “این قدر بی عرضه نباش” و ما در جواب بگوییم: “من بی عرضه نیستم.” درواقع حرف او را تایید کرده ایم.

 

انتقاد

 

استفاده از سوال شگفت انگیز “منظورت چیست؟”

استفاده از این سوال در عین سادگی بسیار کارساز است.

فردی تعریف می کرد:

شش ماه پیش ارتقای مقام گرفتم و الآن سرپرست همه ی همکاران هم پایه ی خودم هستم. وضعیت حساسی است. چند روز پیش یکی از کارمندان مورد علاقه ام به دفترم آمد و در گفتگویی که با هم داشتیم گفت که معتقد است به عنوان سرپرست کارم را بلد نیستم.

من مات و مبهوت شده بودم. بابت کارهایی که در این مدت کرده بودم حس خوبی داشتم و به خودم افتخار می کردم. بنابراین خواستم برایش توضیح بدهم که من نهایت سعی خودم را می کنم، اما متوجه شدم که الآن زمان مناسبی برای ارائه ی دلایل منطقی نیست.

بنابراین فقط پرسیدم منظورش چیست؟ و او گفت: “هیچ کس نمی داند در این شرکت دقیقا چه خبر است چراکه هفته هاست جلسه ی کارکنان نداشته ایم.”

فهمیدم که دلخوری او بابت عدم ارتباط من با دیگران است. بنابراین به جای اینکه اصرار کنم که بفهمد چه رئیس خوبی دارد در این مورد صحبت کردیم که کی جلسه ای بگذاریم و کی و چطور دیگران را از آن با خبر کنیم.

استفاده از عبارت “منظورت چیست؟” در واکنش به انتقاد تند و زننده ی دیگران همان طور که در مثال بالا هم می بینید مزایای زیر را دارد:

۱- به هر حال در مقابل حرف طرف مقابل که منتظر واکنش ماست سکوت نکرده و حرفی زده ایم.

۲- خشم و عصبانیتمان به تاخیر افتاده و از واکنش تهاجمی مان جلوگیری می کند.

۳- دلیل اصلی انتقاد فرد مقابل روشن شده و می توانیم به اصل قضیه پی برده و آن را بررسی کنیم.

۴- به ما فرصت می دهد افکارمان را جمع و جور کنیم و حرفی نزنیم که باعث پشیمانی مان شود.

۵- این سوال، حکم جوابی هوشمندانه را دارد نه واکنشی از روی عصبانیت و ناپختگی.

 

انتقاد - سنکا

 

 

– کشف دلیل پنهان انتقاد غیر منصفانه

مادری که در همایشی با این روش آشنا شده بود تعریف می کرد:

دختر شش ساله ام به سراغم آمد و گفت که از من متنفر است و ای کاش مادرش نبودم.

دلم شکست و اولین فکری که به ذهنم رسید این بود که او چقدر بچه ی قدرنشناسی است و چطور ممکن است بعد از این همه کاری که برایش کرده ام، چنین حرفی بزند؟ خواستم این را به او بگویم، اما متوجه شدم که هیچ فایده ای ندارد.

به یاد این روش افتادم و از او پرسیدم منظورش چیست؟. او گریه کنان گفت که تمام دوستانش که به مهمانی آمده بودند اجازه داشتند شب را در خانه ی دوستشان بمانند ولی او باید به خانه برگردد و این به شدت برایش ناراحت کننده است.

بنابراین این سوال باعث شد تا دلیل ناراحتی و حرفش را که در ابتدا برایم وحشتناک به نظر می رسید متوجه شوم. به او گفتم که به این دلیل چنین اجازه ای به او ندادم که قرار است فردا صبح همگی به اتفاق هم به جشن تولد پسرعمویش برویم.

این سوال ساده ولی بسیار هوشمندانه کمکم کرد که یک گفتگوی محترمانه و منطقی با دخترم داشته باشم و چشم بسته و از روی عصبانیت واکنشی در مقابل انتقاد آزاردهنده اش نشان ندهم که باعث پشیمانی ام در آینده شود.

 

این مقاله را از دست ندهید: قرص ضد ناراحتی – روش برخورد با افرادی که ناراحتمان می کنند

 

بررسی مسئله از دید انتقاد کننده

در این قسمت قصد داریم به جای اینکه خودمان را در جایگاه انتقاد شونده قرار دهیم به عنوان منتقد و فرد ناراضی این مسئله را مورد بررسی قرار دهیم که دلیل اصلی رفتارهای آزاردهنده ی فرد مقابل چیست؟

درواقع نتیجه ای که در این قسمت از نوشته می خواهیم به آن برسیم این است که رفتارهای آزاردهنده ی دیگران در اکثر مواقع چندان بی دلیل نبوده و دلایل قانع کننده ای دارد که اگر آن ها را بدانیم احتمالا به شکل دیگری عمل خواهیم کرد.

این مسئله را با ذکر داستانی واقعی از کتاب تانگ فو نوشته ی سم هورن مورد بررسی قرار می دهیم:

چند سال پیش در یک مراسم تمرینی جشن عقد شرکت کردم. در وسط تمرین که در راهروی کلیسا انجام می شد، دخترک پنج ساله ای که باید گلی را در حین مراسم به عروس و داماد می داد شروع به بهانه گیری و لج بازی کرده و از این کار سر باز می زد. مادرش او را بیرون برد تا تنبیه کند.

چند دقیقه بعد آن دو به کلیسا برگشتند تا بچه دوباره تمرین کند. مادر شرمنده بود و دائم التماس می کرد که دخترش همکاری کند و او را تهدید می کرد.

هیچ کدام از این روش ها کارایی نداشت و بچه همچنان اوقات تلخی می کرد. بالاخره کاسه ی صبر عروس و داماد هم لبریز شد.

 

– کشف منشا اصلی مشکل

قضیه به همین شکل ادامه داشت تا اینکه بالاخره مادربزرگ دخترک دخالت کرد و پرسید: “سارا، امروز چرتی زده ای؟”

دختربچه سرش را به علامت منفی تکان داد.

آهان!

دلیل بدرفتاری دخترک همین بود!

مادر بزرگ او می دانست بچه ی خسته و هیجان زده احتیاج به خواب دارد نه سرزنش.

بنابراین نوه اش را در آغوش گرفت، او را به طرف نیمکتی در ردیف آخر کلیسا برد و برایش لالایی خواند. بچه در عرض چند دقیقه به خواب رفت.

مادربزرگ با درک احساس دختر کوچولو، توانست موضوع اصلی را فهمیده و به خوبی با آن مواجه شود.

 

 

نتیجه گیری

در واکنش به کسی که ما را زیر سوال برده و انتقاد زننده و شدیدی از ما می کند دو راه پیش رو داریم:

۱- غر زدن و مقابله به مثل

۲- پرسیدن سوالات روشنگری مثل “منظورت چیست؟”

با روش دوم علت و منشا رفتار ناخوشایند فرد مقابل مشخص شده و می توان در مورد آن بحث کرده و مسئله را به خوبی حل کرد.

 

تمرین مواجهه با انتقاد غیر منصفانه

در این تمرین حالتی را فرض کرده و واکنش های درست و غلط را در مورد آن بررسی می کنیم:

فرض کنید مردی هستید که یک روز سخت و پر مشغله را در محل کارش پشت سر گذاشته و تنها فکر و خواسته ای که الآن دارد این است که به خانه رفته و یک استراحت حسابی بکند. اما به محض اینکه پا به خانه می گذارید متوجه می شوید که همسرتان ناراحت است.

سر شام می پرسید چه شده؟ و او ناگهان سر درد دلش باز شده و می گوید که دیگر اصلا تفریح و لذتی بینتان نیست. به نظرتان این بدترین حرفی است که می توانستید در چنین شرایطی بشنوید:

 

تمرین انتقاد

 

شما هم می توانید با الگوگیری از مثال بالا سعی کنید از این به بعد واکنش بهتری به انتقادات شدید و ناراحت کننده ی دیگران نشان دهید.

 


دانلود PDF این مقاله

پیشنهاد شگفت انگیز 

اگر تا به حال در دوره رایگان “چگونه ارتباطات موثرتری را تجربه کنیم؟” شرکت نکرده اید، پیشنهاد می کنیم همین الآن در این دوره کاملا رایگان و کاربردی شرکت کنید و با استفاده از فایل‌های صوتی و یک کتاب الکترونیکی که به شما ایمیل می شوند مهارتهای ارتباطی خود را ارتقاء دهید.

آیا می خواهید این فرصت را از دست بدهید؟

محسن محمدی
محسن محمدی
محسن محمدی هستم، مدرس مهارتهای ارتباطی و هدفم از راه اندازی این سایت ارائه ی مطالب کاربردی و مفید در حوزه ی روابط بین فردی است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

383 بازدید
شرکت در دوره رایگان ارتباط موثر
شرکت در دوره رایگان ارتباط موثر